
Sa festa de Sant’Arega est de sempri una festa manna e connòscia in totu sa Sardigna, una traditzioni antiga ca cust’annu at a fait sa bellesa de 460 editzionis. Ma poita est aici nomenada?
Unu pagu de istoria. In su tempus de is Giudicaus ddoi fiat sa curatoria de Deximu e, in prus de unas cantu ocasiones, is giudiches funt andaus fintzas a bivi a su palatzu deximesu.
In campu religiosu sa diòcesi de Casteddu est organizada in foranias e cussa deximesa torrat oi e totu cun su territòriu de s’antiga curatoria. Ma custas resones podent èssere sufitzientes?
In realitadi, essendi in unu logu aundi arribant tres arrius e aundi s’istrada sulcitana s’incruzat cun sa chi benit de su Campidanu de mesu, sa pratza de Sant’Arega est unu logu naturali de addòbiu.
De is tempus de is Romanus fintzas a is Pisanus sa strada sulcitana iat portau is casteddajus a is minieras de prata.
Is festas mannas. Chi su martiriu est su 12 de gennàrgiu, poita is festas mannas funt a maju e cabudanni? Poita sa religioni est su principali motivu ma forsis non est s’unicu.
De sempri e in d’ogna logu, in Itàlia o a foras, is celebratzionis religiosas prus mannas fiant sempri a maju o làmpadas, prima de sta stagioni agrìcola, o a cabudanni, sùbito a pustis. Medas bortas nci fiant s’una e s’atra.
In Deximu is fieras de maju e cabudanni, innoi in concomitàntzia con is celebratzionis po Sant’Arega, funt sempri stètias unu riferimentu po mercantis e contadinus sulcitanus e de su Campidanu de Mesu, ca in Deximu si agatantat a mesu strada.
Portai sa cosa de bendi fiat puru prus convenienti poita si podiat utilizai su Flùmini Mannu. A su tempu fiat meda prus mannu de cussu de oi e po cussu su ponti de Deximu teniat 13 arcadas, unu de is prus mannus de totu sa Sardigna.
Su ponti de Dèximu si contat de unu tempus aundi su Flùmini Mannu fiat sa ‘autostrada’ de su Campidanu, una bia de comunicatzione po is barcas piticas chi podiant artziare de s’Istàniu de Gilla fintzas a is terras de aìntru.
In custu logu, aundi su Flùmini Mannu s’atòbiat cun su Cixerri e su Riu Mannu, s’est criada una casta de portu de terra. Is mercantis chi arribànt de su Sulcis cun sa prata e su prumu e is contadinus de su Campidanu de Mesu cun su trigu, agatànt in Dèximu su logu prus còmudu po scambiai sa mercantzia. Sa festa de Sant’Arega, duncas, no fiat sceti unu momentu de fidi ma una ocasioni de importu po s’economia de totu su sud de Sardigna.
A sa fini, chi siat po una arraxòni o po s’atra, s’importanti est chi a pustis de séculus o fortzis millénnius tra unu arrogu de proceddu a is barracas e unu giru a is giostras, sa genti sighit a onorai sa Santa e a si spassiai cun amigus e famìglia.


